Iedereen kent wel zo iemand. Een man die na tien glazen bier nog kaarsrecht loopt, helder praat en zonder moeite een ingewikkeld gesprek voert. Terwijl zijn vrienden allang aangeschoten zijn, bestelt hij rustig nog een rondje. Is deze man uitzonderlijk sterk? Heeft hij bijzondere genen? Of bestaan er werkelijk mensen die immuun zijn voor alcohol?
Drinken als bewijs van mannelijkheid
In veel culturen geldt stevig kunnen drinken als een teken van mannelijkheid. Wie na drie glazen al begint te wankelen, wordt uitgelachen. Wie een halve fles whisky achteroverslaat zonder zichtbaar effect, oogst bewondering.
Vooral in studentenverenigingen, sportkantines, militaire kringen en bepaalde beroepsgroepen bestaat die traditie nog altijd. Alcoholtolerantie wordt verward met fysieke kracht, karakter en zelfs betrouwbaarheid.
Maar wetenschappelijk gezien is dat een merkwaardige gedachte. Want iemand die nauwelijks dronken lijkt, kan juist een verhoogd risico lopen op alcoholproblemen.
Bestaat alcoholimmuniteit echt?
Er zijn geen mensen bekend die onbeperkt alcohol kunnen drinken zonder dat hun lichaam daarvan gevolgen ondervindt.
Wel bestaan er enorme individuele verschillen in alcoholgevoeligheid. Een man van 100 kilo heeft doorgaans een lagere bloedalcoholconcentratie na dezelfde hoeveelheid alcohol dan iemand van 60 kilo. Ook lichaamsbouw, geslacht, voedselinname en genetische aanleg spelen een rol.
Daarnaast bestaat aangeboren alcoholtolerantie. Sommige mensen ervaren van nature minder verdovende effecten bij dezelfde hoeveelheid alcohol.
De Amerikaanse onderzoeksorganisatie NIAAA waarschuwt dat juist deze mensen gemakkelijker grote hoeveelheden drinken en daardoor meer risico lopen op alcoholafhankelijkheid.
Je kunt jezelf trainen om minder dronken te lijken
Wie jarenlang regelmatig drinkt, ontwikkelt vaak tolerantie. De hersenen passen zich gedeeltelijk aan de voortdurende aanwezigheid van alcohol aan.
Een beginnende drinker kan na vier glazen duidelijk aangeschoten zijn. Een zware drinker functioneert soms ogenschijnlijk normaal bij een bloedalcoholconcentratie waarbij een ander nauwelijks meer overeind blijft.
Maar zijn lever, hart en hersenen worden daardoor niet beschermd.
Sterker nog, iemand die weinig merkt van alcohol kan ongemerkt gevaarlijke hoeveelheden binnenkrijgen. Ook het reactievermogen en beoordelingsvermogen kunnen ernstig verminderd zijn zonder dat iemand zich dronken voelt.
Zelfs de genen bieden geen bescherming
Onderzoekers hebben genetische varianten ontdekt die de alcoholafbraak beïnvloeden. Daarbij spelen enzymen als ADH en ALDH een belangrijke rol.
Een bekende variant van het ALDH2-gen komt relatief veel voor bij mensen van Oost-Aziatische afkomst. Hierdoor kan na alcoholgebruik acetaldehyde ophopen, met blozen, hartkloppingen en misselijkheid als gevolg.
Andere genetische verschillen beïnvloeden hoe sterk iemand alcohol ervaart. Maar een genetische bescherming tegen alle schadelijke effecten van alcohol bestaat niet.
De sterkste drinker loopt misschien het grootste risico
Bij THE YOUTURN, een bekende aanbieder van gespecialiseerde verslavingszorg, is hoge alcoholtolerantie een belangrijk aandachtspunt. Wie jarenlang uitzonderlijk veel kan drinken zonder zichtbaar dronken te worden, kan daardoor zijn afhankelijkheid lange tijd verborgen houden.
Voor succesvolle ondernemers en professionals kan die schijnbare onaantastbaarheid extra verraderlijk zijn. Ze blijven functioneren, verdienen geld en houden hun sociale leven overeind.
Soms wordt pas bij ernstige gezondheidsproblemen duidelijk hoe ver de afhankelijkheid is gevorderd.
Voor mensen die hun vertrouwde omgeving tijdelijk willen verlaten, kan behandeling via een afkickkliniek buitenland een mogelijkheid zijn. Ook TheYouTurn richt zich op mensen die behoefte hebben aan gespecialiseerde behandeling en discretie.
De conclusie is ongemakkelijk voor iedereen die trots is op zijn drinkvermogen. Wie twintig glazen kan drinken zonder om te vallen, is niet sterker dan anderen. Misschien is hij juist kwetsbaarder.